Apteczne ABC
Zacznijmy od tego, czym właściwie jest apteka i jakie są cele jej funkcjonowania. Polskie prawo farmaceutyczne stanowi, że apteka to placówka ochrony zdrowia publicznego, w której uprawnione osoby świadczą usługi farmaceutyczne oraz usługi związane z ochroną zdrowia, a także prowadzą detaliczny obrót produktami leczniczymi.
Usługi farmaceutyczne świadczone w aptekach to m.in.: wydawanie produktów leczniczych, sporządzanie produktów leczniczych połączone z oceną ich jakości i trwałości, przeprowadzanie wywiadu farmaceutycznego i udzielanie porady farmaceutycznej oraz wykonywanie pomiaru ciśnienia krwi.
Usługi związane z ochroną zdrowia świadczone w aptekach to m.in.: (w aptekach ogólnodostępnych) monitorowanie procesu leczenia farmakologicznego stałych pacjentów apteki, doradztwo w samo lecznictwie farmakologicznym pacjentów w oparciu o produkty wydawane bez recepty; (w aptekach szpitalnych, zakładowych oraz działach farmacji szpitalnej) prowadzenie ewidencji badanych produktów leczniczych oraz produktów leczniczych i wyrobów medycznych otrzymywanych w formie darowizny, ustalanie procedur wydawania produktów leczniczych oraz wyrobów medycznych.
Ważne: nazwa „apteka” zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca sprawowania opieki farmaceutycznej.
Rodzaje aptek
Zgodnie z Ustawą z dnia 6 września 2001 r., tzw. Prawem farmaceutycznym, w Polsce funkcjonują następujące rodzaje aptek:
- ogólnodostępne;
- szpitalne;
- zakładowe.
Apteka ogólnodostępna
Apteka ogólnodostępna to placówka, której celem jest zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne itp., zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych oraz sprawowania opieki farmaceutycznej.
Apteka ogólnodostępna może być prowadzona wyłącznie na podstawie uzyskanego tzw. zezwolenia na prowadzenie apteki.
Apteka szpitalna
Apteka szpitalna to placówka, która jest przeznaczona do zaopatrywania zakładu leczniczego, jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi oraz pacjentów, a także zapewnienia świadczenia usług farmaceutycznych na potrzeby zakładu leczniczego lub jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi.
Apteka szpitalna funkcjonuje w zakładzie leczniczym o charakterze stacjonarnym i całodobowym lub w jednostce organizacyjnej publicznej służby krwi.
Apteka zakładowa
Apteka zakładowa to placówka, którą tworzy się w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, w celu zaopatrywania gabinetów, pracowni, izb chorych lub oddziałów terapeutycznych, a także innych zakładów leczniczych. Twórcą tego rodzaju apteki jest Ministerstwo Obrony Narodowej lub Sprawiedliwości.
Poza ustawowym podziałem aptek istnieją również praktyczne typizacje uwzględniające rodzaj właściciela, miejsce udzielania usług czy kategorię sprzedawanych produktów leczniczych. W związku z tym możemy także wyróżnić: apteki prywatne i sieciowe, apteki stacjonarne i internetowe, apteki „leków gotowych” i „recepturowe”.
Personel apteki
Przyjrzyjmy się teraz, jak wygląda struktura zatrudnienia w polskich aptekach. Personel można tu podzielić ze względu na wykształcenie oraz zajmowane stanowisko. W aptece możemy spotkać następujące osoby:
- kierownik apteki;
- zastępca kierownika apteki;
- magister farmacji;
- technik farmaceutyczny;
- pomoc apteczna;
- stażysta.
Pod względem wykształcenia, kierownicy i magistrowie muszą mieć ukończone studia wyższe na kierunku farmacji. Technicy farmaceutyczni zdobywają uprawnienia w szkołach policealnych, natomiast aby zostać pomocą apteczną, można odbyć specjalistyczny kurs, ale nie jest to koniecznością.
Warto zauważyć, że istnieje również funkcja właściciela apteki, który może, ale nie musi być częścią standardowego personelu placówki.
Aby bliżej poznać kulisy poszczególnych pracowników aptek, odsyłamy do dedykowanych artykułów z kategorii „Praca w aptece” oraz „Kariera i rozwój”.
Apteka – podstawowe zasady funkcjonowania
Apteka, jako placówka ochrony zdrowia publicznego, podlega ścisłemu prawu farmaceutycznemu i innym, powiązanym aktom prawnym. Apteki szpitalne i zakładowe, ze względu na swoją specyfikę, posiadają często odmienne zasady funkcjonowania w porównaniu do aptek ogólnodostępnych. Ponieważ tych ostatnich jest zdecydowanie więcej, przyjrzyjmy się bliżej właśnie nim.
Aby prowadzić aptekę, należy uzyskać zezwolenie, które wydaje wojewódzki inspektor farmaceutyczny. O pozwolenie na otwarcie i prowadzenie apteki może się ubiegać farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu, który prowadzi działalność gospodarczą lub spółka jawna albo partnerska, której przedmiotem działalności jest wyłącznie prowadzenie aptek, i w których partnerami są wyłącznie farmaceuci posiadający prawo wykonywania zawodu.
Rozkład godzin pracy aptek powinien być dostosowany do potrzeb danej ludności, zapewniając jednocześnie usługi farmaceutyczne w porach nocnych, niedziele i święta. Godziny otwarcia placówek ustala rada danego powiatu na drodze uchwały.
W każdej aptece, w godzinach jej otwarcia, powinien być zatrudniony przynajmniej jeden magister farmacji, który podczas zmiany wykonuje czynnie swoje obowiązki. Placówka musi zatrudniać osobę odpowiedzialną za jej prowadzenie. Tzw. kierownik apteki, który musi posiadać wyższe wykształcenie farmaceutyczne, jest odpowiedzialny za prawidłowe i zgodne z prawem funkcjonowanie placówki. Jakie warunki należy spełnić, żeby prowadzić aptekę – sprawdź w osobnym artykule: Zawód: Kierownik apteki.
Zgodnie z obowiązującym prawem, apteka może udostępniać informację o jej lokalizacji i godzinach pracy, natomiast nie może prowadzić na rzecz swojej działalności reklamy.
Nadzór nad prawidłowym i praworządnym funkcjonowaniem aptek sprawuje wojewódzki inspektor farmaceutyczny, właściwy ze względu na lokalizację apteki.
Jak prowadzić aptekę zgodnie z prawem i efektywnie biznesowo – dowiesz się z poradników w dedykowanej zakładce „Funkcjonowanie apteki”.
Punkt apteczny
Na koniec warto wspomnieć również o punktach aptecznych. Są to placówki, które tworzone są wyłącznie na terenach wiejskich, na których wcześniej nie funkcjonowała ogólnodostępna apteka. Powstają na podstawie zezwolenia wydanego przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Mogą je otworzyć osoby fizyczne lub prawne, ale również spółki prawa handlowego.
W punktach aptecznych pacjenci mogą kupić wszystkie leki wydawane bez recepty oraz leki dostępne na receptę, jeśli spełniają kryteria określone w odpowiednim rozporządzeniu ministra zdrowia.
Kierownikiem punktu aptecznego może zostać farmaceuta z co najmniej rocznym stażem pracy w zawodzie lub technik farmaceutyczny z trzyletnim stażem pracy w aptekach ogólnodostępnych.