Co to elastyczny czas pracy?
Elastyczny czas pracy, jak sama nazwa wskazuje, to alternatywa dla sztywnego czasu pracy. Jest formą zatrudnienia, która polega na dostosowaniu organizacji i rozliczenia czasu pracy do różnych potrzeb pracowników i pracodawców. Zasady są indywidualnie ustalane przez obie strony przed zawarciem umowy lub w trakcie trwania umowy.
Ten specjalny tryb umożliwia ustalenie elastycznego wymiaru czasu pracy oraz elastycznej organizacji czasu pracy. Co to oznacza w praktyce? Przykładowo, pracownik może ubiegać się o skrócenie wymiaru czasu pracy lub zmienić miejsce wykonywania pracy.
Warto wiedzieć: Elastyczny czas pracy bywa też określany jako ruchomy czas pracy, elastyczny system pracy, zadaniowy czas pracy lub nienormowany czas pracy.
Elastyczny czas pracy - rodzaje i przykłady
Jaki może być elastyczny czas pracy? Typy tej formy zatrudnienia zależne są od rozliczenia, miejsca czy czasu wykonywania obowiązkowych zawodowych. Są to m.in.:
- praca zdalna
- praca moblina
- praca na część etatu
- ruchomy czas pracy
- zadaniowy czas pracy
- naprzemienne godziny pracy
- roczny wymiar czasu pracy.
Elastyczny czas pracy w Kodeksie pracy
Podstawowe założenia dotyczące elastycznego czasu pracy zostały uwzględnione w Ustawie o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych.
Co Kodeks pracy mówi o elastycznej formie zatrudnienia?
- zmiana systemu czasu pracy może być uzasadniona przyczynami obiektywnymi, technicznymi i dotyczącymi organizacji pracy;
- okres rozliczeniowy można wydłużyć do 12 miesięcy, jeśli zachowa się ogólne zasady dotyczące ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników;
- rozkład czasu pracy może być zaplanowany na okres krótszy niż okres rozliczeniowy, ale musi obejmować minimum 1 miesiąc;
- pracodawca nie ma obowiązku sporządzania rozkładu czasu pracy, jeżeli: w porozumieniu z pracownikiem ustali czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, na pisemny wniosek pracownika ustalony zostanie system zadaniowego czasu pracy lub na pisemny wniosek pracownika ustalony zostanie indywidualny rozkład czasu pracy;
- rozkład czasu pracy może przewidywać różne godziny rozpoczynania pracy oraz przedział czasu, w którym pracownik decyduje o godzinie rozpoczęcia pracy.
Elastyczny czas pracy dla rodziców
Z dniem 26 kwietnia 2023 roku w życie weszły zmiany w przepisach prawa pracy. Jedną z nich jest wprowadzenie do Kodeksu pracy elastycznego czasu pracy dla rodzica.
Jeśli pracownik wychowuje dziecko w wieku do 8. roku życia, może się ubiegać o elastyczną organizacją pracy, np. skrócenie wymiaru etatu, pracę zdalną lub pracę weekendową.
Aby skorzystać z elastycznej formy pracy, pracownik musi złożyć do pracodawcy wniosek na co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem elastycznej organizacji pracy.
Aby zaplanować pracownikowi rodzicowi elastyczny tryb pracy, należy pamiętać, że zgodnie z dodatkowymi przywilejami, opiekun dziecka do lat 8. nie może pracować w godzinach nadliczbowych, w porach nocnych czy w delegacji (chyba, że sam wyrazi na to zgodę).
Elastyczny czas pracy - wniosek
Pracownik może ubiegać się o elastyczny czas pracy jeśli pozwala mu na taki tryb jego stanowisko. Jest wtedy zobowiązany do złożenia formalnego wniosku o zastosowanie ruchomego czasu pracy.
Nie ma jednego obowiązującego powszechnie szablonu takiego dokumentu. Prawidłowy wniosek powinien zawierać następujące dane w przedstawionej kolejności:
- miejscowość i data,
- dane osobowe: imię i nazwisko, stanowisko, dział (jeśli dotyczy),
- nagłówek: “Wniosek o zastosowanie ruchomego czasu pracy”,
- formuła wstępna: „Na podstawie art. 150 § 5 Kodeksu pracy, zwracam się z prośbą o objęcie mnie ruchomym czasem pracy”,
- preferowany termin, od którego nowy tryb czasu pracy ma zaistnieć,
- umotywowanie swojej prośby,
- podpis.
Wniosek składa się bezpośrednio do pracodawcy. Wymagana jest odpowiedź na piśmie z podpisem i pieczątką przełożonego.
Zalety elastycznego czasu pracy
Jakie korzyści pracownikowi i pracodawcy zapewnia elastyczny czas pracy? Entuzjaści tej formy zatrudnienia wymieniają m.in. takie zalety:
- dostosowanie systemu pracy do indywidualnych potrzeb pracodawcy,
- oszczędność czasu i pieniędzy na dojazdach do pracy,
- amortyzacja kosztów ponoszonych przez pracodawcę związanych z organizacją miejsca pracy,
- możliwość dzielenia obowiązków zawodowych z życiem prywatnym, np. nauką czy opieką nad rodziną,
- wzrost efektywności pracownika,
- pozytywny wpływ na komfort psychiczny i fizyczny pracownika,
- szansa na work-life balance, czyli osiągnięcie harmonii pomiędzy życiem prywatnym i zawodowym,
- budowanie pozytywnego wizerunku firmy jako nowoczesnej, postępowej, elastycznej, wychodzącej naprzeciw potrzebom pracowników.
Wady elastycznego czasu pracy
Korzyści płynące z elastycznego czasu pracy nie świadczą o tym, że taka forma zatrudnienia to rozwiązanie pozbawione jakichkolwiek wad. Jakie kontrargumenty posiadają sceptycy elastycznego trybu pracy? Oto minusy, na które zwracają uwagę:
- silna potrzeba samodyscypliny i perfekcyjnego zarządzaniem czasem,
- ryzyko przerwania ciągłości zatrudnienia (elastyczność = brak stabilności)
- (w przypadku pracy z domu) możliwość zatarcia się granicy pomiędzy życiem prywatnym i zawodowym,
- ryzyko izolacji i rozluźnienia się relacji z współpracownikami, przełożonymi i pracodawcą,
- wyzwanie w planowaniu grafików przez menedżerów,
- trudność w bieżącej weryfikacji efektów pracy przez przełożonych.
Szukasz elastycznej pracy jako farmaceuta? Przeglądając oferty pracy, zwróć uwagę na proponowane warunki zatrudnienia, a jeśli ogłoszenie nic o nich nie mówi, wyraź swoje oczekiwania już na pierwszym etapie rekrutacji.