Farmaceuto, pamiętasz o zasadach, jakie obowiązują Cię w pracy?

Farmaceuto, pamiętasz o zasadach, jakie obowiązują Cię w pracy?

AUTOR: Redakcja praca.farmacja.pl
DATA PUBLIKACJI: 01.08.2019

Praca farmaceuty to ogromna odpowiedzialność, połączona także z nieustannym kształceniem się, nabywaniem umiejętności marketingowych, a nawet psychologicznych. Tymczasem obecne regulacje prawne w zakresie wykonywania tego zawodu są niewystarczające. Duże nadzieje pokłada się procedowanej teraz ustawie o zawodzie farmaceuty.

Obecnie jeszcze wymogi i zasady pracy farmaceuty lakonicznie nakreśla ustawa o izbach aptekarskich. Z art. 21 wynika, że członkowie samorządu aptekarskiego są zobowiązani przestrzegać zasad etyki i deontologii zawodowej, godnie zachowywać się i sumiennie wykonywać swoje obowiązki zawodowe. A ponadto zachować w tajemnicy wiadomości dotyczące zdrowia pacjenta, uzyskane w związku z wykonywaniem zawodu. Co to wszystko znaczy w praktyce?

Co kryje w sobie pojęcie „należyta staranność”?

Sumienne wykonywanie obowiązków zawodowych polega na wykorzystywaniu fachowej wiedzy i umiejętności z właściwym zaangażowaniem, przy pełnym respektowaniu przepisów prawnych. Sumienność może być oceniana subiektywnie. Bardziej obiektywny wymiar ma pojęcie „staranności”, niestosowane niestety w ustawie o izbach aptekarskich. Staranność określana jest powszechnie jako zespół pozytywnych cech, takich jak: pilność, sumienność, rozsądek, ostrożność, zapobiegliwość, dbałość o osiągnięcie zamierzonego celu, przezorność, rozwaga, uwaga, a także zdrowy rozsądek.

Zatem farmaceuta jest zobowiązany, by postępować rzetelnie i działać zgodnie z aktualną wiedzą. Pod pojęciem „aktualna wiedza” powinna kryć się ta, którą nabywa się w trakcie studiów. Niemniej jednak obowiązkiem farmaceuty jest ciągłe jej aktualizowanie. Obowiązek działania z należytą starannością oznacza przymus korzystania z wiedzy opartej na wiarygodnych dowodach naukowych publikowanych w uznanych czasopismach naukowych, potwierdzających skuteczność i zasadność określonego postępowania oraz przymus korzystania z wiedzy opartej na wieloletniej i ugruntowanej praktyce, opisanej w aktualnych podręcznikach. Podczas wykonywania zawodu niezwykle ważna jest znajomość obowiązujących wytycznych, zaleceń, standardów, algorytmów procedur, rekomendacji i metod postępowania, które ustalają towarzystwa naukowe, instytucje publiczne i prywatne, organizacje zawodowe czy samorządy zawodowe.

Dobra Praktyka Apteczna

Do takich reguł z całą pewnością zaliczyć można wytyczne tzw. Dobrej Praktyki Aptecznej (DPA), którymi powinni kierować się aptekarze w swojej pracy. Opisują one sposoby udziału farmaceutów w poprawie dostępu do opieki zdrowotnej, promocji zdrowia i właściwego stosowania leków. DPA dotyczy procesu dostarczania prawidłowego leku właściwemu pacjentowi w odpowiednim czasie przy najniższych kosztach z punktu widzenia pacjenta i społeczności. Wyraźnie trzeba jednak zaznaczyć, że DPA nie ma charakteru norm prawnych.

W praktyce oznacza to, że w razie jakiejkolwiek sprzeczności z przepisami ustaw lub rozporządzeń pierwszeństwo zastosowania będą miały źródła prawa powszechnie obowiązujące. Ponadto, ponieważ DPA to nie normy prawne, nie ma środków prawnych gwarantujących ich przestrzeganie. Nie sposób zatem doszukać się jakiejkolwiek sankcji prawnej za postępowanie niezgodne z DPA. W polskiej praktyce aptecznej brakuje standardów i algorytmów postępowania w konkretnych sytuacjach.

Co wchodzi w zakres dyskrecji zawodowej?

Zawód farmaceuty jest zawodem zaufania publicznego, dlatego farmaceuta jest zobowiązany do dyskrecji zawodowej. Zakres tego obowiązku obejmuje informacje dotyczące zdrowia pacjenta i uzyskane w związku z wykonywaniem zawodu. Zakres tajemnicy aptekarskiej jest węższy niż lekarskiej. Dotyczy tylko informacji związanych ze zdrowiem pacjenta, czyli danych medycznych, a nie informacji związanych z pacjentem.

Ujawnienie informacji stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej oraz do ukarania farmaceuty przez sąd aptekarski. Ponadto ujawnienie lub wykorzystanie informacji objętych tajemnicą zawodową wypełnia znamiona przestępstwa zgodnie z Kodeksem karnym. Jej naruszenie może skutkować także odpowiedzialnością cywilną za naruszenie dóbr osobistych pacjenta.

 

Dyskrecja wynikająca z KEA

Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej wynika także z art. 10 Kodeksu Etyki Aptekarza RP (KEA), zgodnie z którym aptekarz ma zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w trakcie lub w związku z wykonywaniem czynności zawodowych. Ta norma etyczna jest szersza od prawnej. Wiadomości dotyczące zdrowia nie obejmują informacji np. związanych z sytuacją materialną, społeczną czy rodzinną, o których farmaceuta może się również dowiedzieć, a do zachowania których obliguje KEA.

Zapisy KEA zapewne bardziej odpowiadają okolicznościom świadczenia opieki farmaceutycznej, podczas której relacja farmaceuty i pacjenta staje się bardziej zżyta. Pacjent może wtedy przekazać także inne dane, dotyczące np. jego życia intymnego, nie tylko dane o stanie zdrowia. Farmaceuta, wykonując zawód medyczny, ma obowiązek przestrzegać praw pacjenta. Definicja pojęcia „pacjent”, którym jest osoba zwracająca się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub z nich korzystająca w aktualnym stanie prawnym nie odnosi się do korzystania z usług farmaceutycznych w aptece.

Trudno o prawdziwą prywatność w aptece

Nie zmienia to oczywiście faktu, że prawa, takie jak: prawo do poszanowania godności, intymności, życia prywatnego, prawo do poufności, muszą być przez farmaceutę w jego codziennej pracy respektowane. Dane z literatury przedmiotu potwierdzają realny problem braku prywatności osób, którym wydawany jest lek.

W badaniach wykazuje się, że jest to główna przyczyna powodująca niekorzystanie przez pacjentów z informacji i konsultacji farmaceutycznych. Rozmowa prowadzona z farmaceutą nie jest intymna, gdyż słyszą ją osoby postronne. Prywatność pacjenta jest bardziej chroniona w sytuacji, gdy w aptece przestrzega się odległości pomiędzy osobą rozmawiającą z farmaceutą a kolejką, i gdy kontuar posiada specjalne osłony.

Nadzieja w nowej ustawie

17 lipca 2019 r. do konsultacji publicznych oddano projekt ustawy o zawodzie farmaceuty. Konsultacje będą trwały 21 dni. Zasadniczym celem tego projektu jest zrealizowanie postulatów zamieszczonych w dokumencie rządowym „Polityka lekowa państwa 2018-2020” w zakresie, w jakim dotyczą one spraw związanych z usługami świadczonymi przez farmaceutów, jak również uregulowania zasad wykonywania tego zawodu, ze szczególnym uwzględnieniem uzyskiwania prawa wykonywania zawodu farmaceuty oraz kwestii szkoleń i doskonalenia zawodowego.

Projekt przewiduje kompleksowe uregulowanie zasad wykonywania zawodu farmaceuty w ramach jednego aktu normatywnego. Jak mówią autorzy projektu ustawy, rola farmaceuty nie może ograniczać się do wydawania/sporządzania produktów leczniczych ani nawet do doradztwa dotyczącego leków oraz nadzoru nad farmakoterapią. Powinna obejmować również edukację zdrowotną, promocję zdrowia i zdrowego stylu życia oraz prewencję.

 

Źródło: dr hab. Zimmermann A.,"Zasady wykonywania zawodu farmaceuty pracującego w aptece", MGR.FARM NR 3/2018(13) str. 14-15

SPRAWDŹ NAJNOWSZE OFERTY PRACY