Urlop macierzyński, rodzicielski i wychowawczy – wszystko, co musisz wiedzieć

REKLAMA

Urlop macierzyński, rodzicielski i wychowawczy – wszystko, co musisz wiedzieć

AUTOR: Redakcja praca.farmacja.pl
DATA PUBLIKACJI: 14.03.2022
KATEGORIA:

Czym różni się urlop macierzyński od rodzicielskiego, jakie świadczenia przysługują podczas urlopu wychowawczego i na czym polega urlop ojcowski? Wyjaśniamy zawiłości kodeksu pracy dedykowane pracującym rodzicom.

Warto wiedzieć: Podstawą prawną regulującą wszelkiego rodzaju urlopy pracownicze stanowią Ustawa Kodeks pracy oraz Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.

 

ABC urlopu macierzyńskiego

 

Kto może wziąć urlop macierzyński?

Pracownik ma prawo do urlopu macierzyńskiego, który przysługuje matce lub ojcu, jeśli nie wykorzystała go matka i w takim zakresie, w jakim nie wykorzystała go matka.

O urlop macierzyński może się również ubiegać członek najbliższej rodziny. Odbywa się to w wyjątkowych sytuacjach np. śmierci matki, porzucenia dziecka, kiedy matka posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub wtedy, kiedy matka przebywa w szpitalu albo innej placówce leczniczej i ze względu na stan zdrowia, nie może sprawować osobistej opieki nad dzieckiem.

Ile trwa urlop macierzyński?

Długość urlopu macierzyńskiego jest uzależniona od liczby urodzonych dzieci podczas jednego porodu i wynosi:

  • 20 tygodni – w przypadku jednego dziecka,
  • 31 tygodni – w przypadku dwojga dzieci,
  • 33 tygodnie – w przypadku trojga dzieci,
  • 35 tygodni – w przypadku czworga dzieci,
  • 37 tygodni – w przypadku pięciorga i więcej dzieci.

Kiedy można wziąć urlop macierzyński i jakie są warunki jego pobierania?

Pracownica może wykorzystać urlop macierzyński jeszcze przed porodem – wtedy maksymalnie do 6 tygodni. Po porodzie przysługuje jej niewykorzystana część urlopu. Jeżeli jednak pracownica nie korzystała z urlopu macierzyńskiego w ciąży, pierwszy dzień urlopu macierzyńskiego przypada na dzień porodu.

Pracownica nie może się zrzec prawa do urlopu macierzyńskiego, ale ma możliwość rezygnacji z jego części po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu macierzyńskiego. Istnieje możliwość przerwania urlopu, np. jeśli w jego trakcie matka trafia do szpitala i jej stan zdrowia nie pozwala na sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Wtedy wniosek o urlop macierzyński może złożyć ojciec lub inny członek rodziny.

Skrócony urlop macierzyński

Jeśli kobieta urodzi martwe dziecko lub dziecko umrze przed upływem ósmego tygodnia życia, można wnioskować o tzw. skrócony urlop macierzyński, który trwa od 7 dni do 8 tygodni.

Jakie wynagrodzenie przysługuje podczas urlopu macierzyńskiego?

Pracownikowi przebywającemu na urlopie macierzyńskim przysługuje zasiłek macierzyński. Jego wysokość wynosi 100% wysokości wynagrodzenia, które dotychczas otrzymywał pracownik.

 

ABC urlopu rodzicielskiego

 

Co to urlop rodzicielski?

Urlop rodzicielski można wziąć bezpośrednio po urlopie macierzyńskim i powinien być wykorzystany nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat.

Kto może wziąć urlop rodzicielski?

Urlop rodzicielski przysługuje matce i/lub ojcu. W szczególnych sytuacjach może z niego skorzystać również osoba z bliskiej rodziny.

Ile trwa urlop rodzicielski?

Urlop rodzicielski może trwać do 32 tygodni po urodzeniu jednego dziecka oraz do 34 tygodni po urodzeniu więcej niż jednego dziecka.

Czy urlop rodzicielski można podzielić?

Rodzice mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego jednocześnie lub z osobna. Ponadto, mogą podzielić swój urlop na maksymalnie cztery części, ale nie krótsze niż 8 tygodni.

Czy można pracować podczas urlopu rodzicielskiego?

Zarówno matka i ojciec przebywający na urlopie rodzicielskim mogą pracować dla swojego pracodawcy w wymiarze nie większym niż połowa etatu. Wówczas urlop pobierany jest na pozostałą część etatu.

Jakie wynagrodzenie przysługuje podczas urlopu rodzicielskiego?

Jeśli rodzic złoży wniosek o urlop macierzyński i rodzicielski łącznie do 21 dni po porodzie, otrzyma wynagrodzenie w wysokości 80% pensji przez cały rok. Jeśli taki wniosek nie pojawi się w ww. terminie, podczas pierwszych 20 tygodni otrzymuje się 100% wynagrodzenia, a na urlopie rodzicielskim – 60% pensji.

 

Ważne: Po zakończeniu urlopów macierzyńskiego i/lub rodzicielskiego, pracodawca jest zobowiązany do zatrudnienia pracownika na dotychczasowym stanowisku pracy, stanowisku równorzędnym do zajmowanego przed urlopem lub stanowisku odpowiadającym kwalifikacjom zawodowym pracownika.

 

ABC urlopu wychowawczego

 

Kto może wziąć urlop wychowawczy?

Urlop wychowawczy może zaplanować pracownik z co najmniej 6-miesięcznym stażem pracy. Może to być matka, ojciec lub opiekun - osoba, która sprawuje opiekę nad dzieckiem do ukończenia przez nie 6. roku życia.

Ile trwa urlop wychowawczy?

Urlop wychowawczy może trwać do 36 miesięcy. W przypadku dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności, okres ten wydłuża się do 71 miesięcy, a dodatkowe 36 miesięcy urlopu można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 18 lat. Jednocześnie, pracownik może podzielić swój urlop wychowawczy na maksymalnie 5 części.

Czy urlop wychowawczy jest płatny?

Urlop wychowawczy jest co do zasady bezpłatny, natomiast osoby o najniższych dochodach mogą się ubiegać o zasiłek wychowawczy.

Czy można pracować w trakcie urlopu wychowawczego?

Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym może pracować na część etatu u swojego pracodawcy, ale także ma możliwość podjęcia samozatrudnienia lub zatrudnienia u innego pracodawcy.

 

Urlop ojcowski

 

Jeszcze kilka słów o urlopie ojcowskim. Może on być wykorzystany wyłącznie przez ojca do ukończenia przez dziecko 2. roku życia. Jego długość wynosi 2 tygodnie, które mogą być wykorzystane jednorazowo lub w ramach dwóch tygodniowych części. Za urlop ojcowski przysługuje 100% wynagrodzenia.

 

Na końcu pamiętaj: jeśli będziesz lub jesteś rodzicem i interesuje Cię konkretny rodzaj urlopu, każde ze świadczeń wymaga z Twojej strony formalnych kroków. Informacje na temat wniosków i innych wymaganych dokumentów, znajdziesz w serwisie rządowym dla przedsiębiorców w zakładce: Urlopy i świadczenia związane z macierzyństwem i rodzicielstwem.

 

Źródło wiedzy: Rządowy serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy Biznes.gov.pl

PRZECZYTAJ TAKŻE: