Pracodawcy, jak i zespoły pracownicze, różnią się między sobą nie tylko tak namacalnymi elementami jak wielkość, ale także niematerialnymi składowymi swojego bytowania. Jednym z niepodważalnie najistotniejszych elementów jest kultura zaangażowania pracowników w codzienną pracę.
Zaangażowanie w zespole jest przeciwwagą dla zawodowego wypalenia. Koncentracja na swojej pracy, entuzjastyczne nastawienie do jej wykonywania oraz realizacja bądź nawet przekraczanie stawianych przed pracownikiem celów są pożądanymi cechami każdego współpracownika. Psychologia pracy w grupie podpowiada bowiem, że bezwiednie grupa podąży w kierunku dyktowanym przez większość, a zatem co zrobić, aby owa większość wykazała jak największe zawodowe zaangażowanie?
Zaangażowanie w zespole w teorii
Wilmar Schaufeli, profesor psychologii organizacji i pracy Uniwersytetu w Utrechcie, stworzył wraz ze swoimi współpracownikami ciekawe podejście do zagadnienia zaangażowania jednostki. Według niego jest to wypadkowa doświadczania w pracy trzech składowych:
-
zaabsorbowania pracą – dotyczy doświadczania podczas wykonywania zawodowych obowiązków pełnej koncentracji na wykonywanych zadaniach, co skutkuje subiektywnym poczuciem szybkiego upływu czasu;
-
oddania się pracy – dotyczy przekonania, że wysiłek jednostki ma znaczenie, a wykonywane zadania są ważne i powinny skutkować poczuciem dumy;
-
wigoru – dotyczy odczuwania podczas wykonywania zadań przypływu energii oraz zwiększenia odporności na zmęczenie psychofizyczne.
Podejście opisane przez prof. Schaufeliego jest o tyle ciekawe, że wyraźnie oddziela zaangażowanie od satysfakcji z pracy, co ma miejsce chociażby w modelu prezentowanym przez Instytut Gallupa, najstarszą jednostkę badania opinii społecznej na świecie. Satysfakcja jest bowiem opisywana jako poznawcza ocena pracy, kiedy samo zaangażowanie w pracę to stan odczuwany empirycznie dopiero podczas jej wykonywania.
Pomiaru zaangażowania pracowników w uproszczeniu dokonuje się w trzech podstawowych wymiarach:
-
współpracy – jako ocenę zaangażowania opartego na wzajemnych relacjach w organizacji, zarówno wewnątrz zespołu, jak i na linii lider-pracownik oraz osiąganiu celów biznesowych poprzez współdziałanie w grupie;
-
kultury – związanego z przywiązaniem do wizji, wartości i misji danego miejsca pracy, sposobem komunikacji, strategii działania i unikalnego klimatu organizacyjnego;
-
przyjmowania odpowiedzialności – będącego wynikiem podejmowania inicjatywy i brania na siebie odpowiedzialności za działanie.
Zaangażowanie w zespole w praktyce
W obszarze zaangażowania statystyki mówią same za siebie. Jedynie około 20% pracowników czuje się zaangażowanych w pracę. Jeśli pracownicy są zaangażowani w pracę, to firmy osiągały wyniki o 19% wyższe, natomiast jeśli pracownicy nie są zaangażowani w wykonywanie swoich obowiązków, to firmy osiągały wyniki o 32% niższe. Dodatkowo warto nadmienić, iż 90% pracowników zadowolonych ze swojej pracy nie było skłonnych do zmiany miejsca zatrudnienia. A zatem bezsprzecznie można stwierdzić, że z punktu widzenia pracodawcy opłaca się inwestować w te aspekty, które pozwolą pracownikom zwiększać swoje zaangażowanie w danej firmie. Co więc można zrobić, aby namacalnie przyczynić się do wzrostu zaangażowania w zespole pracowniczym?
-
Słuchaj więcej, mów mniej: badania społeczno‑naukowe pokazują, że gdy ludzie – zamiast otrzymywać instrukcje od kogoś innego – sami decydują o tym, co robić, są w to zaangażowani nawet pięć razy bardziej. Dlatego też jeśli lider czuje się odpowiedzialny za wyjaśnianie swoich poglądów, lepiej będzie, jak zada współpracownikom pytania, które pomogą im samodzielnie wyciągnąć wnioski dotyczące ulepszenia czegoś.
-
Nie zapominaj o pozytywnych aspektach: wiele badań wykazało, że koncentrowanie się jedynie na problemach powoduje zmęczenie i opór, podczas gdy szukanie możliwości budowania mocnych punktów prowadzi do inspiracji i motywacji. Nie oznacza to ignorowania problemów, lecz pokazuje, że racjonalna praktyka uświadamiania podwładnym złej sytuacji nie jest skuteczna. Zamiast tego lepiej skupić się na tym, jak można wykorzystać mocne strony firmy lub poszczególnych jednostek, by stawić czoła wyzwaniom.
Ważnym budulcem zaangażowania w zespole jest panująca w nim atmosfera – ta składowa wymaga już nie tylko proaktywnych działań kadry zarządzającej, ale synergii pomiędzy liderem a współpracownikami. Jeśli w zespole dominuje poczucie równości (niezależnie od płci, wieku, orientacji seksualnej czy wyznania), bezkonfliktowości i wzajemnej życzliwości, praca zwyczajnie staje się wydajniejsza.
Czytaj więcej: Jak zadbać o pozytywną atmosferę w zespole?