Teraz „apteka dla aptekarza” bardziej niż kiedykolwiek. Po nowelizacji Prawa farmaceutycznego, obowiązującego od 28 września 2023 roku, za nieuprawnione przejęcie apteki może grozić kara nawet 5 mln złotych. Czy zmiana ma szansę skutecznie uszczelnić rynek apteczny w Polsce?
„Apteka dla Aptekarza 2.0”, czyli właściwie o co chodzi?
Przepis potocznie zwany „Apteka dla Aptekarza”, który wprowadzony został w życie w 2017 roku, miał za zadanie uregulować rynek apteczny w Polsce, poprzez uszczelnienie zasad prowadzenia aptek. Zgodnie z literą prawa, aptekę mogli prowadzić wyłącznie farmaceuci, tworzone przez farmaceutów spółki lub uczelnie, które wykładają farmację.
Ustawodawca uznał, że dotychczasowe przepisy regulujące kwestie własnościowe aptek są niewystarczające i zaproponował wprowadzenie zmian. Tym samym z dniem 28 września 2023 roku zaczęła obowiązywać Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw oraz nastąpiła nowelizacja Prawa farmaceutycznego.
Próba skorygowania przepisów jest powszechnie znana jako „Apteka dla Aptekarza 2.0” (w skrócie „AdA 2.0”).
Co zmienia „Apteka dla Aptekarza 2.0”?
Celem znowelizowanej ustawy, która ma działać w myśl przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, jest uszczelnienie dotychczasowych regulacji własnościowych i zapobieżenie przejmowania aptek przez podmioty lub spółki prowadzące sieci aptek czy franczyzy.
Do tej pory lukę prawną mogły wykorzystywać sieci apteczne, które – zgodnie z prawem nie mogły otwierać nowych aptek, więc wykupywały spółki prowadzące apteki. Tym samym ich ekspansja nadal postępowała.
Nowe przepisy (Art.99 Prawa farmaceutycznego) zakazują przejmowanie kontroli nad podmiotem prowadzącym aptekę ogólnodostępną przez osoby inne niż farmaceuci, spółki tworzone przez farmaceutów, podmioty, które prowadzą co najmniej cztery apteki ogólnodostępne oraz osoby albo spółki posiadające zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej lub zajmujące się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi.
Co grozi za złamanie “Apteki dla Aptekarza 2.0”?
W przypadku złamania nowego prawa, inspekcja farmaceutyczna ma prawo do odbierania zezwoleń na prowadzenie apteki oraz nakładanie kar finansowych od 5 tys. do nawet 5 mln złotych.
Ustawodawca tym razem liczy na załatanie dotychczasowej luki prawnej i skuteczne uszczelnienie kwestii własnościowych aptek, aby odwieść duże sieci (zwłaszcza zagraniczne) od przejmowania aptek ogólnodostępnych. Nowe przepisy mają również ograniczyć pole do działania dla tzw. słupów.
Czy to właściwy kierunek? Branża farmaceutyczna ma pewne wątpliwości, ale pokłada w zmianach nadzieję. Zgodność ustawy z konstytucją ma również, na wniosek Prezydenta, zbadać Trybunał Konstytucyjny. Nie pozostaje nam nic innego jak czekać na ostateczną decyzję sądu i przygotować się na transformację rynku aptecznego w Polsce.