Zwolnienie chorobowe – definicja
Zwolnienie chorobowe, potocznie nazywane L4, to zaświadczenie lekarskie potwierdzające niezdolność pracownika do pracy z powodu choroby[1].
Pamiętaj: Zwolnienie lekarskie, będące dokumentem medycznym, nie jest nadzwyczajnym przywilejem, ale elementem systemu ubezpieczeń społecznych, które chroni pracownika w czasie niezdolności wykonywania pracy.
Czy zwolnienie chorobowe/lekarskie to to samo co „L4”?
Tak, L4 to potoczna nazwa zwolnienia lekarskiego. Dlaczego? Do czasu wejścia w życie elektronicznych zaświadczeń (e-ZLA), dawny papierowy formularz miał oznaczenie L4. Mimo przejścia na elektroniczną formę i nowe oznaczenie, dotychczasowa nazwa pozostała w powszechnym użyciu.
Jak działa zwolnienie chorobowe?
W trakcie obowiązywania zwolnienia chorobowego, podczas którego pracownik jest nieobecny w pracy, następuje zastąpienie umownego wynagrodzenia przez świadczenie pieniężne (tzw. wynagrodzenie chorobowe), które najpierw wypłaca pracodawca, a potem Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Kto płaci za zwolnienie chorobowe? Kiedy pracodawca a kiedy ZUS
Pracodawca opłaca świadczenia na rzecz pracownika niezdolnego do pracy przez pierwsze 33 dni. Krótszy okres dotyczy osób po 50. rokiem życia. Wtedy pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia świadczenia chorobowego przez 14 dni.
Od 34. dnia zwolnienia (lub 15. dnia w przypadku pracowników po 50. roku życia), zasiłek chorobowy zostaje wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).
Ile dni można być na zwolnieniu chorobowym?
Pracownik może przebywać na zwolnieniu lekarskim do pół roku, konkretnie do 182 dni – jest to maksymalny okres pobierania zasiłku chorobowego.
Dłuższy okres zwolnienia (do 270 dni / około 9 miesięcy) obowiązuje w przypadku ciąży lub gruźlicy.
Pracownik niezdolny do pracy po 182 dniach przebywania na zwolnieniu, może złożyć do ZUS wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Takie świadczenie można pobierać maksymalnie 12 miesięcy (dokładnie: 360 dni).
Ile płacą na zwolnieniu chorobowym?
W czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim pracownik otrzymuje 80 proc. podstawy wymiaru zasiłku, czyli średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy.
Wyjątek stanowią zwolnienia z powodu ciąży lub wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Wtedy podczas zwolnienia pobiera się świadczenie w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru.
Zwolnienie chorobowe – komu przysługuje?
Zwolnienie z powodu choroby przysługuje osobom, które:
- są zatrudnione na podstawie umowy o pracę;
- są zatrudnione na podstawie umowy zlecenia (o ile samodzielnie opłacają dobrowolne składki na ubezpieczenie chorobowe);
- prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą (o ile samodzielnie opłacają dobrowolne składki na ubezpieczenie chorobowe);
- opiekują się chorymi dziećmi, małżonkiem/małżonką, rodzicami lub innymi członkami rodziny i są objęci ubezpieczeniem chorobowym.
Kto może wystawić zwolnienie lekarskie?
Po konsultacji medycznej zwolnienie lekarskie może wystawić specjalista, który ma upoważnienie z ZUS, tj.:
- lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ);
- lekarz specjalista;
- lekarz w szpitalu;
- lekarz stomatolog;
- asystent medyczny na podstawie decyzji lekarza[2].
Zwolnienie chorobowe na umowie zlecenie
Ponieważ zleceniodawca nie ma obowiązku objęcia ubezpieczeniem zleceniobiorcy, pracownik w tej sytuacji musi samodzielnie zadbać o swoje ubezpieczenie, np. w ramach dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Aby na umowie zlecenie nabyć prawo do zasiłku chorobowego i skorzystać ze zwolnienia lekarskiego, trzeba być objętym ubezpieczeniem przez co najmniej 90 dni. Wystawione przez lekarza zwolnienie zostaje automatycznie przekazane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zleceniodawcy i od pierwszego dnia zwolnienia zasiłek chorobowy wypłaca ZUS.
Zwolnienie chorobowe w ciąży
Ciąża może być powodem zwolnienia lekarskiego. Przebywającej na „L4” kobiecie przysługuje zasiłek chorobowy w wysokości 100 proc. podstawy wynagrodzenia.
Zwolnienie chorobowe dla kobiety w ciąży może wystawić lekarz ginekolog lub lekarz innej specjalności, jeżeli stwierdzi niezdolność do pracy z przyczyn medycznych. Warto zaznaczyć, że sama w sobie ciąża nie może być podstawą do wydania zwolnienia.
Zaświadczenie lekarskie informujące o ciąży oznaczone jest kodem „B”. Zwolnienie takie może być wydane już od pierwszego dnia ciąży i może maksymalnie trwać do 270 dni (9 miesięcy).
Zwolnienie lekarskie na dziecko
Jeżeli jesteś rodzicem lub opiekunem dziecka, które choruje, możesz uzyskać tzw. zwolnienie lekarskie na dziecko. To zaświadczenie, które pozwala sprawować opiekę nad chorym i jest usprawiedliwieniem nieobecności w pracy.
Ustawodawca przewidział limity zwolnień na dziecko. W przypadku dzieci do lat 14., opiekunom przysługuje do 60 dni kalendarzowych zwolnienia w roku. Maksymalnie 14 dni w roku można wziąć na dziecko w wieku 15-18 lat. Jeżeli dziecko posiada niepełnosprawność, wtedy limit dla grupowy wiekowej 15-18 lat zwiększa się do 30 dni w roku.
Warto dodać, że limity roczne są wspólne na obojga rodziców czy opiekunów.
Zwolnienie chorobowe na dziecko wystawia lekarz, który leczy dziecko i stwierdza konieczność opieki nad nim. Po otrzymaniu zaświadczenia należy złożyć wniosek o zasiłek opiekuńczy na druku Z-15A, fizycznie u swojego pracodawcy lub przez system PUE ZUS.
Zwolnienie chorobowe – rodzaje i oznaczenia
Zwolnienie lekarskie może być „leżące” (kod 1) lub „chodzące” (kod 2). Pierwsze to takie, które wskazuje, że zdrowienie wymaga pozostania w domu i unikania wysiłku fizycznego. Drugie z kolei określa choroby, przy których osoba przebywająca na zwolnieniu, może się poruszać i przemieszczać.
O rodzaju niezdolności do pracy świadczą natomiast kody literowe:
A – ta sama choroba co poprzednim razem (po krótkiej przerwie);
B – ciąża;
C – nadużycie alkoholu;
D – gruźlica;
E – choroba zakaźna.
Zwolnienie lekarskie wstecz – ile dni?
Lekarz może wystawić pacjentowi zwolnienie na maksymalnie 3 dni wstecz od daty badania, pod warunkiem faktycznej niezdolności do pracy w tym okresie.
W wyjątkowych sytuacjach zwolnienie chorobowe wstecz z dłuższym terminem można otrzymać w szpitalu, w przypadku długotrwałej hospitalizacji lub u lekarza psychiatry, jeżeli specjalista ten stwierdzi taką konieczność.
Co to e-ZLA?
e-ZLA to elektroniczna wersja zwolnienia lekarskiego, która 1 grudnia 2018 r. zastąpiła tradycyjną formę papierową.
Jak działa elektroniczne zwolnienie e-ZLA?
Lekarz lub inny uprawniony specjalista elektronicznie wystawia zwolnienie. Dokument automatycznie zostaje przekazany do systemu ZUS i pracodawcy na Platformie Usług Elektronicznych (PUE).
Mimo automatycznego procesu dostarczania zwolnienia, pracownik ma obowiązek przekazania pracodawcy informacji o swojej nieobecności, najpóźniej w drugim dniu niestawiennictwa w pracy.
Po przekazaniu zwolnienia, pracownik ma prawo do wynagrodzenia chorobowego, które w pierwszym okresie wypłaca pracodawca, a potem Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Prawo do leczenia i odpoczynku
Chorujesz? Zostań w domu. Skorzystaj ze zwolnienia lekarskiego, aby szybko i skutecznie się wyleczyć i nie zarazić osób, które spotykasz w pracy. To szczególnie ważne w przypadku zawodów, które w ramach codziennych obowiązków mają kontakt z ludźmi.
Jeszcze większa odpowiedzialność spada na specjalistów z branży medycznej i farmaceutycznej, których nadrzędnym celem zawodowym jest dbanie o zdrowie swoich pacjentów.
Zwolnienie chorobowe w pracy farmaceuty
Braki kadrowe spowodowane zwolnieniami chorobowymi zawsze są wyzwaniem organizacyjnym w firmie. Doskonale wiedzą to farmaceuci, zwłaszcza pracujący w małych placówkach, które dysponują minimalną obsadą.
Do problemów zdrowotnych farmaceutów pracujących w aptekach należą m.in. bóle kręgosłupa, infekcje, przeciążenie głosu, stres czy wypalenie. To one, poza indywidualnymi schorzeniami, stanowią częste powody zwolnień lekarskich wśród omawianej grupy zawodowej.
Dowiedz się więcej: Wypalenie zawodowe - definicja, objawy, etapy i leczenie
Mimo trudności ze zmianami w grafiku i konieczności reorganizacji pracy, farmaceuci nie powinni rezygnować z L4, jeżeli sytuacja zdrowotna ich do tego zmusza.
To obowiązek kierownika apteki, żeby właściwie zareagować, organizując zastępstwo, nawet jeżeli wiązałoby się to z ułożeniem grafiku na nowo. Dbanie o zespół również należy do zadań zawodowych każdego menedżera.
Jeżeli to Ty pełnisz rolę kierownika, warto pomyśleć o wyznaczeniu stanowiska zastępcy kierownika oraz umiejętności delegowania zadań w zespole.
Poza wyzwaniami kadrowymi, opory przed wzięciem zwolnienia wynikają z lęku przed negatywną opinią zespołu, przełożonych czy wreszcie pacjentów. Nadal wszechobecna jest kultura pracy w ochronie zdrowia, w której „choroba to słabość”. Nic bardziej mylnego.
Wszyscy, niezależnie od profesji, jesteśmy ludźmi i wszyscy chorujemy. To właśnie dbanie o własne zdrowie jest przejawem profesjonalizmu, a nie jego braku.
Zdrowy farmaceuta to bezpieczna apteka
Zawód farmaceuty wykonywany w aptece wiąże się z ciągłym kontaktem z ludźmi. To stanowisko wiąże się z wysokim poziomem odpowiedzialności, wymaga pełnej sprawności psychofizycznej i koncentracji, dlatego nawet lekkie przeziębienie może przełożyć się na obniżenie jakości obsługi czy ryzyko błędu, a także zarażenie pacjentów i współpracowników.
Ponadto, chroniczne przeciążenie i osłabienie lub ignorowanie objawów choroby mogą skutkować dłuższym zwolnieniem, a nawet utratą zdolności do pracy w zawodzie. Nie warto ryzykować.
Farmaceuta ma obowiązek dbać o bezpieczeństwo pacjenta, a praca w trakcie choroby nie zwolni go z odpowiedzialności za ewentualne pomyłki. Nie warto ryzykować zdrowiem swoim i innych. Pamiętajmy: aby zadbać o zdrowie innych, najpierw musimy zadbać o własne zdrowie.
[1] https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00137
[2] https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/twoje-prawo-do-zwolnienia-lekarskiego