Z tego artykułu dowiesz się m.in.:
- Czym są pytania behawioralne?
- Jaki jest cel kwalifikacyjnego wywiadu behawioralnego?
- Jakie korzyści daje test behawioralny podczas rekrutacji?
- Jakie pytania behawioralne mogą pojawić się podczas rozmowy o pracę?
- Jak prawidłowo odpowiadać na pytania behawioralne?
- Jaki jest przepis na sukces wywiadu behawioralnego?
Co to pytania behawioralne?
Wywiad behawioralny, inaczej test behawioralny, to część rozmowy o pracę, w której zadawane są pytania behawioralne (tzw. sytuacyjne), czyli takie, które odnoszą się do przeszłości zawodowej kandydata. Rekruter pyta o konkretne sytuacje, reakcje, działania i zachowania, których doświadczyła osoba pytana.
W trakcie testu badane są konkretne cechy i kompetencje, np. analityczne myślenie, komunikatywność, umiejętność zarządzania czasem, kreatywność. Można w ten sposób ocenić realny potencjał kandydata, ponieważ bazuje on na zaistniałych przykładach z przeszłości.
Co istotne, pytania behawioralne to nie te typowe pytania, które zwykle słyszymy na rozmowach rekrutacyjnych, typu „dlaczego powinniśmy Panią/Pana zatrudnić?” lub „jakie są Pani/Pana największe zalety i wady?”
Odpowiedzi na rekrutacyjne pytania behawioralne pozwalają określić jakim pracownikiem będzie kandydat oraz umożliwiają poznać go wnikliwie, ale bez ingerencji w jego życie osobiste.
Co z nowicjuszami na rynku pracy? Młode pokolenie może zastanawiać się, czy im można zadać pytania behawioralne, skoro w ich CV brakuje doświadczenia zawodowego. Otóż: tak!
Jeżeli jesteś świeżo po studiach i dopiero rozpoczynasz karierę, to nie znaczy, że jesteś zwolniony z wywiadu behawioralnego. Rekruter może Ci zadać pytania behawioralne w kontekście Twoich doświadczeń na studiach, w trakcie stażu czy pracy dorywczej.
Do czego służą pytania behawioralne i dlaczego rekruterzy coraz chętniej je zadają?
Dlaczego warto przeprowadzić test behawioralny? Odpowiedź jest prosta: Żeby wybrać najlepszego kandydata.
Wywiad behawioralny uznawany jest obecnie za wysoce skuteczne narzędzie rekrutacyjne, ponieważ dostarcza cennej wiedzy o kandydacie, bazującej na jego rzeczywistych doświadczeniach zawodowych. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo, że zachowania z przeszłości będą tożsame z reakcjami i działaniami w przyszłości.
Dzięki umiejętnemu przeprowadzeniu testu behawioralnego i zgromadzeniu informacji kluczowych dla konkretnej aplikacji, rekruter może trafniej wyłonić idealnego kandydata do zatrudnienia.
Czy rekruter zapowiada wywiad behawioralny przed spotkaniem?
Czy przed rozmową kwalifikacyjną kandydat zostanie poinformowany o planowanym wywiadzie behawioralnym? Raczej nie, ponieważ nie jest to etap rekrutacji, do którego należy się szczególnie przygotować merytorycznie lub technicznie. Podczas rozmowy poruszane są tematy, które dotyczą doświadczenia zawodowego kandydata.
Zdarza się, że rekruterzy wolą, jeżeli kandydaci nie spodziewają się tego typu pytań, ponieważ czasami bardziej sprawdzają reakcję osoby pytanej niż czekają na bardzo konkretną odpowiedź. Liczą się wiarygodność, profesjonalizm i umiejętności komunikacyjne.
Bardziej doświadczeni specjaliści rekrutacji mogą zweryfikować prawdomówność rozmówcy poprzez analizę komunikacji pozawerbalnej lub zadawanie dodatkowych, szczegółowych pytań. Kłamstwo, a nawet koloryzowanie rzeczywistości, może być szybko zdemaskowane – jak nie podczas rozmowy rekrutacyjnej, to w trakcie pierwszych dni pracy – dlatego to największy błąd, jaki można popełnić w procesie rekrutacji.
Pytania behawioralne, które mogą paść na rozmowie o pracę - przykłady
Jakie pytania behawioralne mogą paść podczas rozmowy kwalifikacyjnej farmaceuty pracującego w aptece? Sprawdźmy!
Pytania behawioralne dotyczące komunikacji
W jaki sposób wspierałaś pacjentów, którzy nie potrafili, bali się lub wstydzili bezpośrednio i zrozumiale powiedzieć o swoim stanie zdrowia i potrzebach wobec Ciebie jako farmaceuty? Podaj przykład takiej sytuacji, który szczególnie zapadł Ci w pamięć.
Jak przekazywałaś pacjentom informacje, że ich dotychczasowy sposób dbania o zdrowie był błędny? Przytocz konkretną sytuację z poprzedniej pracy.
Pytania behawioralne dotyczące organizacji i zarządzania czasem
Czy możesz podać przykład projektu, w którym musiałeś poradzić sobie z presją czasu?
Przywołaj w pamięci dzień, kiedy miałaś dużo pilnych rzeczy na głowie. Jak zorganizowałaś pracę, żeby zrealizować wszystkie zadania?
Pytania behawioralne dotyczące kontaktu z klientem
Podaj przykład sytuacji, w której obsługiwałeś trudnego pacjenta i opowiedz jak wyglądał proces obsługi takiego pacjenta?
Jak wyglądał dotychczas Twój standardowy proces obsługi pacjenta?
Pytania behawioralne dotyczące radzenia sobie ze stresem
Jakie sytuacje stresowe najczęściej pojawiały się w Pana ostatniej pracy i jak sobie z nimi Pan poradził?
Proszę zastanowić się nad jedną ze stresujących sytuacji, jakie doświadczyła Pani w pracy. Co Pani zrobiła, żeby zredukować poziom stresu?
Pytania behawioralne dotyczące pracy w zespole
W jakim projekcie zespołowym brałeś ostatnio udział w swojej pracy?
Kiedy ostatnio prezentowałaś coś przed zespołem? Co to było i jak Ci poszło?
Proszę opisać sytuację, w której miała Pani inne zdanie niż współpracownik lub przełożony. Co to było, jak Pani zareagowała i jaki finał miała ta sytuacja?
Pytania behawioralne dotyczące analitycznego myślenia
Jakie dotychczasowe zadania służbowe wymagały od Pana analitycznego myślenia? Jak odnajdywał się Pan w obowiązkach związanych z logiką i precyzją?
Kiedy ostatni raz analizowała Pani w pracy informacje z Excela lub innego programu gromadzącego i przetwarzającego dane? Co to był za projekt i jak zebrane statystyki pomogły Pani w codziennej pracy?
Pytania behawioralne dotyczące inicjatywy i zaangażowania
Czy możesz podać przykład sytuacji lub projektu w pracy, kiedy wykazałeś się własną inicjatywą?
Opowiedz o jednej z inicjatyw, jaką zaproponowałaś, żeby usprawnić pracę w ostatniej firmie, z którą byłaś związana.
Pytania behawioralne dotyczące rozwiązywania problemów
Czy możesz opowiedzieć o sytuacji, w której musiałeś rozwiązać konflikt w zespole?
Jaki błąd popełniłaś ostatnio w pracy i jak sobie z nim poradziłaś?
Pytania behawioralne dotyczące elastyczności
Podaj przykład ostatniej sytuacji, w której musiałeś w pracy wyjść poza własną strefę komfortu, żeby osiągnąć konkretny zawodowy cel.
Przypomnij sobie okres pandemii COVID-19. Co dla Ciebie było w tym czasie największym wyzwaniem jeżeli chodzi o konieczność przystosowania się do nowych warunków?
Pytania behawioralne dotyczące decyzyjności
Jaką trudną lub ryzykowną decyzję musiałeś w ostatnim czasie podjąć w pracy?
Proszę opisać sytuację, w której musiała Pani podjąć szybką, samodzielną decyzję i mimo niepewności, okazała się sukcesem?
Pytania behawioralne dotyczące orientacji na cele zawodowe
Jakie indywidualne cele zawodowe osiągnąłeś w ostatniej firmie, dla której pracowałeś?
Co uważa Pani za swój największy sukces zawodowy?
Jakie działania naprawcze proponowała Pani przełożonemu, jeżeli w wyznaczonym okresie nie udało się zrealizować założonego celu sprzedażowego?
Pytania behawioralne dotyczące ambicji i rozwoju
Jakie szkolenie w ostatnim czasie odbyłeś, żeby realizować ustawiczny rozwój zawodowy jako farmaceuta?
W jaki sposób zdobyła Pani ostatnią pracę?
Pytania behawioralne dotyczące zdolności przywódczych
Proszę podać przykład sytuacji konfliktowej w zarządzanym przez Panią zespole. Czego dotyczył spór i jak rozwiązała Pani problem?
Jak motywowałeś swój zespół do pracy? Podaj przykłady trzech działań motywacyjnych, które realnie przełożyły się na cele firmy i zadowolenie pracowników.
Pytania behawioralne dotyczące kreatywności
Jakie kreatywne, niestandardowe lub nietypowe pomysły zaproponowałaś w ostatniej pracy i zostały one entuzjastycznie przyjęte przez zespół oraz przyniosły wymierne efekty firmie?
Dlaczego kreatywność to Pana mocna strona? Proszę podać przykłady kreatywnych działań z poprzedniej pracy.
Jak przygotować się na wywiad behawioralny?
Przygotowanie do testu behawioralnego nie zawsze jest w pełni możliwe, ponieważ możemy jedynie przewidywać, jakie pytania mogą paść. Podpowiedzią zawsze może być dobre przestudiowanie oferty pracy, zwłaszcza wymagań co do kandydata oraz zakresu obowiązków.
Przykładowo, jeżeli w ofercie pracy jest wymagana umiejętność pracy w zespole, możesz spodziewać się, że padnie pytanie o Twoje doświadczenia dotyczące współpracy i działania w grupie. Jeśli pracodawca wskazał w opisie stanowiska, że do głównych zadań będzie należała profesjonalna obsługa pacjenta, warto przygotować się na pytania dotyczące tego tematu, zwłaszcza dotyczące fachowej komunikacji i kontaktu z trudnym klientem.
Jedną z kluczowych porad, jakie można dać kandydatowi na rozmowę kwalifikacyjną, to: nie kłam. Oczywiście w sytuacji rekrutacyjnej zawsze chcemy wypaść jako najlepszy kandydat, zwłaszcza jeżeli bardzo zależy nam na pracy. Jednak nie idźmy tą drogą. Kłamstwo to nie tylko nieuczciwość wobec partnera, ale i samego siebie.
Historia zawodowa będzie prosta do sprawdzenia, np. poprzez telefon do poprzedniego przełożonego. Z kolei mijanie się z prawdą, np. w temacie kompetencji miękkich, a zwłaszcza twardych, będzie szybko zweryfikowane już w pierwszych dniach pracy. Po co narażać się na niepotrzebny stres, dyskomfort i kompromitację? Podsumowując, oszustwo podczas rekrutacji ma bardzo „krótkie nogi”.
Pytanie behawioralne mogą także dotyczyć tego, co pojawiło się w Twoim CV. Jeżeli w rubryce „Kompetencje miękkie” masz wpisaną „odporność na stres”, możesz spodziewać się pytania o to, jakiej stresującej sytuacji doświadczyłaś/doświadczyłeś ostatnio w pracy i jak sobie z nią poradziłaś/poradziłeś.
Metoda STAR podczas wywiadu behawioralnego = Twój klucz do sukcesu
Aby nie ulec stresowi i uporządkować przekaz, warto podczas odpowiedzi na kolejne pytania behawioralne zastosować metodę STAR, tj.:
- S (Situation = Sytuacja) – przywołanie kontekstu i tła historii, opisanie konkretnego zdarzenia z przeszłości, które dotyczy tematu rozmowy.
- T (Task = Zadanie) – określenie swojej roli oraz zadania, które trzeba było wykonać, żeby odpowiednio zareagować na sytuację.
- A (Action = Działanie) – opowiedzenie, jak wyglądała realizacja zadania i rozwiązywanie konkretnego problemu.
- R (Result – Rezultat) – poinformowanie, jaki efekt udało się osiągnąć i jaki cel został zrealizowany.
Podsumowując, schemat STAR to odpowiedź na pytanie w 4 krokach:
- Co się wydarzyło?
- Jaką rolę pełniłeś/pełniłaś?
- Co zrobiłeś/zrobiłaś?
- Jaki efekt osiągnąłeś/osiągnęłaś?
Chociaż pytania behawioralne dotyczą przeszłości, więc nie odnoszą się bezpośrednio do stanowiska, na które prowadzona jest rekrutacja, warto samodzielnie nawiązać do oferty pracy. Będąc kandydatem, warto na końcu powiązać wcześniejsze doświadczenie zawodowe z korzyścią, jakie może ono przynieść w nowej pracy.
Przykład: Podobne sytuacje mogą mieć miejsce podczas pracy na oferowanym przez Państwa stanowisku. Jestem przekonana, że moje doświadczenie w tej kwestii wesprze zespół w rozwiązaniu tego problemu w przyszłości.
Umiejętności behawioralne – czym są i jakie mogą być ich przykłady?
Umiejętności behawioralne to nic innego jak kompetencje miękkie, czyli cechy osobowościowe, które odzwierciedlają nasze zachowania i relacje międzyludzkie.
Do umiejętności behawioralnych można zaliczyć: komunikatywność, umiejętność pracy w zespole lub pod presją czasu, dobrą organizację pracy, odporność na stres, umiejętność szybkiego uczenia się, dokładność, asertywność, elastyczność, kreatywność czy zdolności przywódcze.
Czytaj więcej w artykule: Kompetencje miękkie a praca w aptece – czym są i dlaczego są ważne?
Pytania behawioralne na rozmowie rekrutacyjnej – podsumowanie
Pytania behawioralne na spotkaniu o pracę to pytania odnoszące się do zachowań kandydata, które zaszły w przeszłości w sytuacjach służbowych.
Wywiad behawioralny uważany jest za skuteczną metodę rekrutacyjną, ponieważ ocenia potencjał kandydata na podstawie jego realnych doświadczeń zawodowych.
Podczas rozmowy o pracę mogą paść pytania behawioralne dotyczące komunikacji z klientem i w zespole, organizacji czasu pracy, reakcji na stres lub zmiany, rozwiązywania problemów, rozwoju oraz zaangażowania.
Aby dobrze przygotować się do odpowiedzi na pytania behawioralne, należy dogłębnie zapoznać się z ofertą pracy i umieć rozwinąć każdą informację podaną w swoim CV. Podczas testu behawioralnego nie warto kłamać, “lać wody” czy unikać odpowiedzi.
Aby pozytywnie przejść test behawioralny, warto przy odpowiedziach na pytania zastosować metodę STAR, która rzeczowo dzieli wypowiedź na cztery konkretne części: opis zaistniałej sytuacji, określenie swojej roli, wyszczególnienie swoich działań oraz przedstawienie efektów pracy.